Ik logeerde laatst in Elst (Gld), en zou de volgende dag met mijn vriend in Driebergen gaan fietsen. Het was mooi weer, en in een sportieve bui besloot ik erheen te fietsen, een prachtige tocht over de Utrechtse Heuvelrug. Eenmaal daar aan gekomen bleek dat hij zich had vergist. Dus had hij s’ochtends een mailtje gestuurd. “Hij zal wel zes keer per dag zijn mail checken”, moet hij gedacht hebben, dus fietste ik tevergeefs van Elst naar Driebergen.

Aan die fietstocht was niets verloren (integendeel!), maar ik realiseerde me weer hoe mensen lijken te verwachten dat je altijd en overal je email bekijkt. Mijn SLA is dat ik telefoon altijd binnen 90 minuten beantwoord, en email binnen 24 uur. Dat vond ik al best aardig. Maar omdat ik zo’n Huckleberry heb, denkt iedereen schijnbaar dat je de hele dag niks anders doet??

Nou hebben tegenwoordig zelfs de Masai (Tanzania) mobieltjes, een van de weinige Afrikaanse volken die zich (nog) niet met de rest van de samenleving hebben geïntegreerd. Dus logisch dat verwachtingen over bereikbaarheid en responsiviteit veranderen.

Mijn telefoon/PDA is een tool om mijn productiviteit te verhogen, en zo behandel ik ‘m ook. En productiviteit verhogen betekent in mijn geval dat ik er zo min mogelijk tijd aan wil besteden. Want alle tijd die ik aan mijn telefoon besteed, ben ik niet productief. Ik probeer me te focussen op de dingen die echt belangrijk zijn, i.p.v. te reageren op alle impulsen die dag in, dag uit, op je af komen.

Ik zit “al” op Facebook, maar heb –ondanks bijna 35 jaar ervaring– nog altijd twee linker computer handen. Het interesseert me ook niet echt, en je kunt nu eenmaal niet overal handig mee zijn. Ik kan een schilderijtje ophangen, en focus me bewust op andere competenties. In de beginjaren van internet abonnementen was ik een van de weinigen die zo’n verbinding aan de praat wist te krijgen. Tsjonge, jonge, wat heb ik daar een spijt van gekregen toen “vrienden” daar lucht van kregen. Ik bleek ineens veel meer “vrienden” te hebben dan ik me had gerealiseerd…

Na afloop van het zeer geslaagde BI event op 18 mei, wisselden we van gedachten. Om te illustreren dat één van de sprekers hem minder kon bekoren, wist een collega te melden “dat het ineens erg druk was op twitter.” Ik heb er een paar keer naar gekeken, maar heb de interface nooit kunnen doorgronden. De vluchtigheid kon me ook niet boeien. Als ik Facebook vergelijk met een receptie lijkt waarvoor iedereen zichzelf kan uitnodigen, roept twitter bij mij associaties op met de biertent tijdens de kermis, gevuld met ectasy slikkende ADHD patiënten… 

Toch lieten de congresgangers zich niet intimideren door de files; ruim 200 mensen waren aanwezig bij de aftrap van het BI-event, een half uur later dan gepland.

Dat betekent meestal dat de de dagvoorzitter (ik, zei de gek) zijn spreektijd in moet leveren. Zo ook nu. Jammer, want ik had weer zo’n fameuze ‘keiharde aanval op BI’ voorbereid .

Opvallend vond ik, dat het dozijn parallelsessies bijzonder goed werd bezocht en dat zelfs de afsluitende keynote, die van Rick van der Lans, nog voor een zeer goed gevulde zaal werd gepresenteerd. Chapeau voor het uithoudingsvermogen van de congresgangers!

Viel er veel interessants te beleven? Absoluut. Was er veel nieuws? Ja en nee. Om met dat laatste te beginnen: Mr ‘Gee, Bill’ Inmon presenteerde zijn oplossing om ook tekstuele data op te slaan in een relationele database. De eerste vraag die dan rijst is: ‘waarom zou iemand dat willen?’ Die vraag stelde ik hem na afloop voor de camera. Dat filmpje ziet u binnenkort op BI-platform.

Wel vrij nieuw, althans in het vakgebied BI, is de toepassing van de semantische wiki. Amerikaan Mark Greaves, werkend bij het bedrijf Vulcan (heeft niets te maken met IJsland, maar wel met Paul Allen, ex-Microsoftmaatje van Bill Gates). Greaves wist in een goede presentatie het fenomeen helder neer te zetten. De Semantic MediaWiki is feitelijk ook een oplossing om tekstuele data, en dan vooral van het web, bij de informatievoorziening te betrekken. Ook met Greaves sprak ik achteraf op camera.

Frank Buytendijk sloeg al jaren geleden af van het technologie-pad en concentreert zich nadrukkelijk op het toepassingsgebied van BI binnen de business. Wie mij kent, weet dat dat mij bijzonder aanspreekt. BI zonder strategische, in de organisatie ingebedde aanwending is als zaad op de rotsen. Buytendijk presenteerde een aanpak waarbij de management-processen – en dus niet de business processen – in kaart zijn gebracht. Ook demonstreerde hij het fenomeen Selectieve Perceptie op hilarische wijze.

De slot-presentatie over Saas BI van Rick van der Lans zal menig BI-specialist flink aan het denken hebben gezet. In zijn keynote legde hij verband tussen de vigerende trends zoals Cloud- en Self-service BI en het imago van ICT. Het feit dat de business BI – en eigenlijk geheel ICT -naar zich toetrekt, zou wel eens een rechtstreeks gevolg kunnen zijn van de heersende onvrede bij de gebruikers over de bruikbaarheid van de prestaties van ICT. En dat zou eigenlijk iedereen in de ICT ongerust moeten maken.

Ook de parallelsessies waren van hoog niveau en mochten zich – ik zei het al in het begin – verheugen in een grote belangstelling. Ook hier was er niet zozeer een technische insteek, maar werden meer de strategische en de menselijke aspecten besproken. Interessante materie!

Na afloop toog een kleine groep genodigden, waaronder de keynote-sprekers,  naar het kantoor van de VX Company in Baarn, om daar in een soort Pauw & Witteman-achtige setting de besproken onderwerpen nog eens aan een discussie te onderwerpen. Dat duurde tot 11 uur die avond.

Al met al een vermoeiende, maar heel lekkere BI-dag!

Hans Lamboo

Hoofdredacteur Database Magazine en BI-platform.

Begin  maart 2010 organiseerde BI Dutch, een special interest group gericht op Business Intelligence, een middag over dit onderwerp en, zoals te voorspellen was, kwamen daar veel mensen op af. Het thema was Self Service BI en de middag begon met drie sprekers die elk het onderwerp vanuit een ander perspectief belichtten en het werd afgesloten met een door mij geleide paneldiscussie.

Een vaak gestelde vraag is voor wie SSBI eigenlijk bestemd is, ofwel voor welk soort gebruikers? Wouter van Aerle van Capgemini gaf hier een helder antwoord op. Hij onderscheidde de volgende vier toepassingen:

- voor analytische vragen die eenmalig of slechts een paar keer gesteld zullen worden;

- voor het ontwikkelen van prototypes waarmee de informatiebehoeften duidelijk gemaakt kunnen worden;

- voor het geval een korte time-to-market gewenst is, ofwel bij acute vragen;

- voor het voortbrengen van structurele BI-toepassingen, dus als verlengstuk van het BI-ontwikkelteam.

Kortom, SSBI is niet bedoeld voor elke gebruiker en niet voor elke vorm van analyse. De vraag is alleen of de leveranciers zich ook tot deze vier toepassingen beperken als ze met de gebruikers in gesprek gaan.

De afsluitende paneldiscussie werd een levendige discussie waaraan het publiek ook volop meedeed. Hier staan enkele punten die bediscussieerd werden.

Voordat we met datawarehouses aan de slag gingen (een lange, lange tijd geleden), hadden veel organisaties een wirwar aan rapporten ontwikkeld en iedereen deed maar wat. Er was weinig controle op de kwaliteit en consistentie van gegevens en iedereen kopieerde er luchtig op los. Het effect was dat de betrouwbaarheid van de gegevens waarop de rapporten gebaseerd waren dubieus en inhoudelijk inconsistent was. De datawarehouse architectuur moest hierin verandering brengen. In feite was dit al SSBI, maar dan SSBI oude stijl.

Met SSBI nieuwe stijl lopen we in principe een vergelijkbaar risico, ook al zetten we alle gegevens keurig klaar en zorgen we dat ze geïntegreerd, geschoond en correct zijn. Als de gebruikers er daarna gewoon mee kunnen doen wat ze willen, dan kan dat uit de hand lopen. In feite lopen we dan het risico dat we net zo'n slechte rapportage-omgeving krijgen als vroeger. Het enige verschil is dat we er een datawarehouse en leuke nieuwe tools bij gekregen hebben.

Ook bij deze architectuur worden taken van de interne BI-specialisten afgenomen. Interessant dat twee populaire trends in de BI-wereld gemeenschappelijk hebben dat taken bij de BI-specialisten weggehaald worden. Wat moeten we hieruit concluderen? Zijn de gebruikers ons zat, of zijn ze niet tevreden over wat wij normaliter voor hen ontwikkelen? Of misschien een combinatie van de twee? Ik vermoed dat het gedeeltelijk te maken heeft met onze eigen prestaties. Sommige van onze architecturen zijn gewoonweg niet flexibel genoeg. Als een rapport snel ontwikkeld moet worden, loopt de gebruiker tegen allerlei beperkingen en procedures aan waardoor het niet kan. Of als een bestaand rapport gewijzigd moet worden, moet vaak een hele keten van specificaties aangepast worden.

Samenvattend, de middag georganiseerd door BI Dutch was nuttig en interessant en riep veel goede discussies op. Deze door BI Dutch georganiseerde middagen zijn zonder meer aanraders.

Rick van der Lans is zelfstandig IT-consultant.

Deze column verscheen eerder in Database Magazine 3-2010.

Begin van deze eeuw schreef Inmon al dat semantische wiki’s in zijn optiek de manier bij uitstek zijn om de eindgebruikers rechtstreeks te laten communiceren met zijn CIF. Hoe, dat wist hij toen nog niet. Dat weten we inmiddels wel.

Ik hoop u in elk geval tijdens het BI-event persoonlijk te ontmoeten!

Hans Lamboo is hoofdredacteur van Database Magazine en het BI-platform

Wat ik heb gezien is dat het echte parlementaire werk, het controleren en bijsturen van de regering, niet gebeurt in de grote kamerzaal met de kobaltblauwe stoeltjes, maar in soms intieme overleggen door commissies in de kleinere zaaltjes – meekijken via Internet voelt haast als voyeurisme. Wie kijkt ziet politici die bezig zijn met veelal gortdroge, technische onderwerpen: ‘procedurevergadering jeugd en gezin’, ‘landbouw in ontwikkelingslanden’, ‘derde tranche stimuleringsbudget woningbouw’, enzovoort. Sinds het ‘gedoe’ volg ik de commissie Sociale Zaken op de voet. Wat ik dan zie is dat het echte spitwerk gedaan wordt door de drie oude partijen: CDA, PvdA en VVD. De rest zie je niet, tenzij er een sappig onderwerp is zoals laatst de 3000 starters-met-een-uitkering die waren beboet omdat ze te weinig gewerkte uren zouden hebben opgegeven. Dán zit de tribune vol en heeft zelfs de meest marginale politieke partij een scherpe mening. Gaat het overleg over de loonaangifteketen waarin astronomische bedragen omgaan, dan zitten de kamerleden weer met z’n drietjes tegenover de bewindslieden van SZW of Financiën, ambtenaren of soms deskundigen uit ‘het veld’. Scoringsdrift is er ook dan wel maar de inhoud van de dossiers staat centraal. Wat ook opvalt is de collegialiteit in de onderlinge omgang. Op het onderwerp dat ik volg namen CDA en VVD het voortouw met een motie. Zo’n motie wordt vervolgens kamerbreed aangenomen. Klaarblijkelijk volgen de partijen die op een bepaald dossier afwezig zijn in beginsel de kamerleden die wel de moeite nemen om in een bepaald dossier te duiken. Daarna dook ook de PvdA in het dossier, waarbij de collega’s van CDA en VVD bij een overleg uitgebreid werden gecomplimenteerd voor hun uitstekende kamerwerk. Kijk, dát zien we nooit bij Ferry. en Frits.

Zo kom ik tot mijn stemadvies en dat luidt: stem op een partij die in de kamer de regering echt controleert en waar nodig corrigeert. Stem niet op een partij die maar een paar zetels heeft want die houden zich noodgedwongen bezig met een handjevol onderwerpen en volgen verder de gespecialiseerde kamerleden van de grote partijen die zich echt in taaie dossiers inwerken en die zich niet laten afschrikken door stapels ambtelijke (des)informatie en nietszeggende antwoorden op kamervragen. Stem ook niet op een grote partij die alleen maar scherp is als de cameralampen aan staan. Zo begrijp ik niet waarom de SP in de vergaderingen die ik volg bijna altijd afwezig is. Met 26 kamerleden moet een partij in staat zijn om ook een bijdrage te leveren aan de technische dossiers. Groen Links en de PVV zijn misschien net te klein of anders zijn ze te lui. D66, de CU, de Partij voor de Dieren en Mevrouw Verdonk zijn zeker te klein. Ik kom dus uit op een advies om te stemmen op CDA, PvdA of VVD. Als u gelooft dat D66 straks 20 zetels haalt en 17 nieuwe kamerleden zich snel inwerken in de ambtelijke jungle dan mag u wat mij betreft D66 toevoegen. Er moet de komende jaren voor duizenden euro’s per Nederlander per jaar worden bezuinigd. Het is dan wel zo fijn als achter de topdebaters als Alexander, Geert, Mark, JeePee, Job en natuurlijk Femke mensen zitten als Pieter (Omtzigt), Stef (Blok) en Roos (Vermeij) die in relatieve stilte bezig zijn met spitten in technische dossiers met een totaalwaarde die in de tientallen miljarden loopt. Maar nogmaals, stemadviezen zijn uit en Internet is in. Daarom een nog beter advies: zoek een ‘technisch’ onderwerp uit dat u zelf raakt en kijk zelf maar of ik gelijk heb.

Ze zeggen dat in België de ambtenaren politici zijn en in Nederland de politici ambtenaren. Gelukkig maar!

René Veldwijk (Rene.Veldwijk@FAAPartners.com) is partner bij FAA Partners.
 
Deze column verscheen eerder in Database Magazine 3-2010.

Lezers op deze site hebben allemaal een idee bij BI al hanteren we misschien niet exact dezelfde definitie.

Agile is een verzamelnaam die is uitgevonden in februari 2001, en waarin destijds stromingen als XP, SCRUM, DSDM, Crystal etc. zich prima konden verenigen. Vandaag de dag krijg ik er soms een cult gevoel bij, met discussies die me doen denken aan de vraag hoeveel engelen er kunnen dansen op een speldepunt.

De religiestrijd tussen agile stromingen onderling heeft me tot dusver niet kunnen boeien. Ik zie persoonlijk veel meer overeenkomsten dan verschillen. Die stammenstrijd komt op mij soms ook een beetje dogmatisch over, bevreemdend als je bedenkt dat “agile” nou juist staat voor flexibel.

Maar wat ik onder het kopje “agile BI” tegenkom heeft niks met “agile” te maken. Het gaat meestal over BI professionals die wel responsief zijn (kennelijk in tegenstelling tot wat men gewend is??), of technologie die snell(er)e ontwikkeling mogelijk maakt. Als je daar dan even doorheen prikt gaat het om de nieuwste “quick and dirty” Haarlemmerolie, een nieuwe aanpak om nog sneller een independent datamart te realiseren. Onder die noemer kom je o.a. in-memory cubes tegen, indexering technologie a la Google wat een virtueel DWH moet opleveren, etc.

En ik dacht dat de meeste “duurzame” BI professionals er nou steeds op hameren om onder architectuur te werken, opdat je BI systeem schaalbaar en wendbaar blijft - de echte betekenis van “agile”…

De hoofdreden dat dit een forse opgave bleek te zijn, was dat ik wilde dat de definitie van het DDP zou passen bij de bestaande verzameling van definities van andere datawarehouse gerelateerde concepten. Denk hierbij aan de definities van de concepten datawarehouse en Business Intelligence. Echter, er bestaan bijna geen algemeen geaccepteerde definities en als ze al bestaan, zijn ze niet erg eenduidig. En dit wordt heel duidelijk als je zelf zo’n definitie wilt bedenken.

Om te illustreren wat ik bedoel, zal ik als voorbeeld de definitie van het begrip datawarehouse onder de loep nemen. Hierbij gebruik ik de populaire definitie van Bill Inmon:

A data warehouse is a subject-oriented, integrated, time-variant, nonvolatile collection of data in support of management’s decision-making process.

Initieel lijkt deze definitie glashelder, maar bij nadere bestudering is zij dat niet. Bijvoorbeeld, hoe moeten we collection of data interpreteren? Betekent dit dat de gegevens in het datawarehouse fysiek als één verzameling opgeslagen moeten worden, of is het voldoende als de gegevens als één verzameling gepresenteerd worden? Op basis van de definitie zelf is dat niet vast te stellen. Echter, op basis van andere artikelen van Inmon kan je concluderen dat hij ervan uitgaat dat gegevens werkelijk opgeslagen worden. Kortom, deze definitie van datawarehouse is niet volledig.

In andere artikelen heeft Inmon opmerkingen gemaakt over wat wel of niet een datawarehouse is. Bijvoorbeeld in het artikel What a Data Warehouse is Not (gepubliceerd bij BeyeNetwork.com) geeft hij aan dat een zogenaamd active datawarehouse geen datawarehouse is. Deze term is door Teradata geïntroduceerd en zij hebben daar een bepaald idee bij. Het vreemde is echter dat wat Teradata hieronder verstaat wel degelijk voldoet aan Inmon’s definitie. Inmon vindt echter van niet, omdat een datawarehouse de ‘clerical community’ niet hoort te ondersteunen. Maar waar staat dat dan in de definitie?

Ik heb nu als voorbeeld de definitie van datawarehouse genomen. Dat is niet omdat ik vind dat dit een slechte definitie is. Ik heb deze gekozen omdat de term datawarehouse zo fundamenteel is dat we daar toch eigenlijk wel een volledige en eenduidige definitie van zouden moeten hebben. Maar helaas.

We kunnen een vergelijkbaar teleurstellend betoog houden over de term Business Intelligence, waarvoor niet echt een algemeen geaccepteerde definitie bestaat. Hans Lamboo, hoofdredacteur van DB/M, heeft recent een column over deze term geschreven. Hierop kwamen direct diverse positieve en negatieve reacties. Niet geheel verwonderlijk, want als er geen definitie is die algemeen geaccepteerd is, ontstaan er discussies.

Er bestaan wel definities van BI. De website van SearchDatamanagement geeft bijvoorbeeld de volgende: BI is a broad category of applications and technologies for gathering, storing, analyzing, and providing access to data to help enterprise users make better business decisions. Maar ik heb ook deze definitie gevonden: Business intelligence is a popularized, umbrella term used to describe a set of concepts and methods to improve business decision making by using fact-based support systems. En dit zijn toch echt verschillende definities. Als u gaat zoeken op het internet, zult u er nog tientallen andere vinden.

Kortom, we gebruiken allemaal te pas en te onpas termen en doen net alsof iedereen daar hetzelfde onder verstaat. Maar dat kan alleen als alle termen eenduidig gedefinieerd zijn en als hun definities algemeen geaccepteerd zijn, maar dat zijn ze absoluut niet.

Het is wel vreemd om te constateren dat als wij voor een klant een datawarehouse-omgeving moeten optuigen, wij de eerste zijn die komen vertellen hoe belangrijk het is dat we haarscherpe definities van alle data-elementen hebben. We moeten bijvoorbeeld precies weten wat nu wel en wat nu niet een klant is, en wat nu precies een vlucht is. Daarbij vinden we dat deze definities organisatiebreed geaccepteerd dienen te worden. Maar zelf hebben we bijna geen enkele definitie. Twee gezegdes komen dan bij mij op. Ten eerste, ‘de pot verwijt de ketel dat ’ie zwart ziet’ en ‘bij de loodgieter thuis lekt het’.

Soms heb ik het idee dat er nieuwe termen geïntroduceerd worden die in feite gewoon synoniemen zijn voor iets dat we al hadden. Als we van de oude en de nieuwe term definities zouden hebben, kunnen we aangeven dat het gewoonweg een hippere term betreft. Dus laten we eens het voorbeeld geven en onze termen eens goed definiëren. Zorg dat wij de loodgieters worden waar het thuis niet lekt.

Rick van der Lans is zelfstandig IT-consultant

Deze column verscheen eerder in Database Magazine 2-2010

Let wel: dit is niet bedoeld als horror-story, noch is het fatalistische zwartkijkerij. Het gebeurt al,  in de Echte Wereld. Maar de Cloud biedt uitkomst.

Als iets een paradigm shift genoemd mag worden is dat volgens mij De Cloud wel. De Cloud verandert de sourcingsmogelijkheden van IT op een enorme manier. Het maakt het mogelijk ICT als technologie te scheiden van het business domein ICT. Dat gaat veel verder dan “doe als bedrijf de kastjes, doosjes, lampjes en draadjes de deur uit “. Het betekent dat organisaties geheel kunnen focussen op de toepassingsmogelijkheden van IT – en zich minder hoeven te bekommeren om de onderliggende technologie. Weer komt IT  na een crisis in een andere situatie. 

In een kort interview dat ik had met James Markarian, CTO van Informatica, vertelt hij dat de klantenkring van Informatica aan het veranderen is. Sprak Informatica vroeger alleen met technici van IT-afdelingen ,  de opdrachtgevers in De Cloud zijn vooral mensen uit de business. Zij hebben het budget, zij willen nú hun salesdata die bij Salesforce.com staan bijvoorbeeld gecombineerd zien met gegevens over de weersontwikkeling en dat vervolgens analyseren – en daarvoor niet eerst naar de interne IT-afdeling te hoeven om vervolgens in een langdurig bureaucratisch traject met projectnummers, tijdpaden en discussies met architecten verstrikt te raken.

Op de verkoop van ijzer valt in 2010 nauwelijks meer iets te verdienen. De Cloud biedt een alternatief door hardware te huur aan te bieden. Alle leveranciers zijn daar inmiddels op gedoken; Storage in de Cloud is al langer bekend. Ook de leveranciers van high-end software grijpen de kans om hun markt te laten groeien door hun software te huur aan te bieden. En zo krijgen we “ons product” as a Service, oftwel XaaS.

Steeds meer leveranciers van ICT-systemen en applicaties  bieden hun portfolio te huur aan in De Cloud. In het interview dat ik met IBM had over de toekomst van Cognos werd aangegeven dat ook IBM ernaar streeft BI als managed service aan te bieden. Het wachten is op Oracle en SAP in the cloud. Maak het verhaal verder zelf af en kleur de plaatjes.

Hans Lamboo is hoofdredacteur van Database Magazine

Deze column verscheen eerder in Database Magazine 1-2010

Laten we eens kijken naar ICT-land. Wilt u een onafhankelijk advies? Gartner natuurlijk! Laat ik nou een toolontwikkelaar kennen die bijna 3% van zijn niet geringe omzet afdraagt aan Gartner; gelooft u het dan nog als tool X rechtsboven in het magic quadrant staat? Zo ja, dan bent u wellicht ook gevallen voor die DSB hypotheek tegen 1,9%. Oké, maar er zijn toch wel objectieve auditors en toezichthouders? Welnu, ik kom ze in elk geval niet tegen. Hoe kan het ook als je wordt betaald door de opdrachtgever die je moet adviseren – zie mijn eigen voorbeeld? En ik heb het dan nog gemakkelijk, want ik ben geen fulltime auditor. Maar stel dat ik dat wel was, wat voor effect zou dat dan hebben? Welnu, mijn leerboek organisatiekunde* is duidelijk daarover: een zuivere eenmalige toezichtrelatie (een audit) is moeilijk maar een permanente toezichtverhouding is haast onmogelijk. Bij permanent toezicht passen toezichthouder en toezichtobject zich namelijk aan elkaar aan om elkaars leven niet moeilijk te maken: OPTA-medewerkers lopen op feestjes van KPN. Wellink moppert tegen DSB maar doet niets. Accountant Deloitte van Ahold weet dat contracten nep zijn maar keurt de jaarrekening goed. Subprime hypotheken houden een AAA rating. De lijst is lang.

Nogmaals terug naar de ICT-wereld. Wat doet u als u fulltime bezig bent met toezicht houden en audits uitvoeren? Heel simpel, u doet wat ik deed bij mijn auditklant, maar dan nog een paar graadjes erger. Waarom? Omdat u al een langlopende toezichtrelatie heeft en die wil behouden. Omdat u honderd medewerkers op de bank heeft zitten. Omdat slechte uitvoering zelden juridische gevolgen heeft maar slecht toezicht nooit. Misschien ook omdat u nog minder moed heeft dan ik. Redenen te over.

Juist omdat ik geen professionele toezichthouder of auditor ben, heb ik het twijfelachtige voorrecht om soms object van toezicht te zijn, zeker als architect/bouwer van een systeem dat politiek/bestuurlijk sterk in de belangstelling staat. Ik heb tegelijk te maken gehad met maar liefst vier toezichthouders: één die zich bezig houdt met techniek, één die met een bestuurlijke bril kijkt naar de technische toezichthouder, één die toezicht houdt namens het ministerie en tenslotte de onvermijdelijke interne accountantsdienst. Alle vier houden ze langdurig toezicht en twee clubs verdienen hun geld met het managen van problemen. Treden de toezichtproblemen die we hierboven aanstipten op? Ja, allemaal, maar dan vooral de volledige teloorgang van heldere adviezen. Het auditrapport voor mijn opdrachtgever was een toonbeeld van eenduidigheid vergeleken bij wat de auditors over ‘mijn’ systeem schrijven. Nee, als er ooit een parlementaire enquête komt over ICT-drama’s bij de overheid dan moeten ze het hoofdstuk “Onafhankelijk Toezicht” niet vergeten. Mijn integraalhelm ligt al klaar.

Ik weet het: zelfs voor mijn doen is dit een trieste column. Is er dan niets aan te doen? Jawel. Allereerst kunnen we onze naïviteit laten varen. Toezichthouders zijn spelers met eigen belangen. Dat wist u al, maar de consequenties daarvan moeten nog wel worden genomen. Ik heb diverse concrete suggesties maar ik noem slechts de belangrijkste: wie onder langdurig toezicht van eenzelfde partij staat moet op gezette tijden een onafhankelijke partij een audit laten doen op zowel de uitvoering als het toezicht daarop. Daarbij is één bepaling cruciaal: de auditor mag de komende X jaar niet meer werken voor de betreffende organisatie. Dan krijgen we misschien eindelijk iets dat lijkt op onafhankelijk toezicht. Want laten we eerlijk zijn: de voorraad ‘prepensioen pseudoprinsen’ is zeer beperkt.

* Pfeffer en Salancik, The External Control of Organizations, ISBN: 080474789X.

René Veldwijk, Rene.Veldwijk@FAAPartners.com, is partner bij FAA Partners.

Deze column verscheen eerder in Database Magazine 2-2010